Wiskundige en romanticus

Het jaar is 1811, en we bevinden ons in Bourg La Reine, een dikke 10 kilometer van dé hoofdstad van de romantiek, Parijs. Om een idee te geven in welke periode we ons juist bevinden, Napoleon beleeft zijn hoogjaren (zijn heerschappij liep echter wel 4 jaar later af te Waterloo). 1811 Is het jaar waarop een opmerkelijke wiskundige geboren werd,… meer bepaald op 25 oktober. Ik heb het over Evariste Galois.

Afbeelding

In zijn eerste levensjaren is er voor Evariste geen vuiltje aan de lucht. Hij wordt geboren in een goed milieu, en zijn vader schopt het zelfs tot burgemeester van z’n stad. Ook wiskundig is het nog windstil de eerste jaren. Hij krijgt tot zijn twaalfde thuis les van zijn moeder, ze leert hem voornamelijk  filosofie, religie en de talen Grieks en Latijns. Pas als hij Op 12 jarige leeftijd naar school gaat begint zijn intelligentie op te vallen en wint hij op diezelfde school zelfs enkele prijzen. En het tij begint al helemaal te keren als hij op 16-jarige leeftijd zijn eerste les wiskunde krijgt. Hij raakt echt geobsedeerd door het vak en verslindt wiskundeboeken alsof het niets is. 2 Jaar nadat zijn 1ste wiskunde les volgde, publiceert Galois zelfs al een eerste paper (over kettingbreuken, zie foto) in een heel belangrijk ‘wiskundig magazine’. 

Afbeelding

Maar dan begint het allemaal een beetje mis te lopen. Hij verliest zijn vader op dramatische wijze en kan maar niet slagen in het toelatingsexamen voor de universiteit van Parijs. Hij stuurt massa’s brieven, met wiskundige inzichten en ideeën naar hoogstaande wiskundigen (zoals Cauchy en Fourier), in de hoop dat iemand zijn geniale theorieën opmerkt. Tevergeefs, Galois heeft dan wel briljante ingevingen maar hij heeft problemen om die ideeën te verwoorden. De belangrijke wiskundigen leggen de opgestuurde teksten naast zich neer, soms gewoon omdat ze denken dat hij fout zit, maar meestal omdat ze hem niet snappen! Enerzijds was het onderwerp waarover hij schreef nieuw, maar Galois was ook heel slecht met woorden, en had een vreselijk geschrift… (volgende foto is een pagina van één van Galois’ laatste notities)

Afbeelding

Komt er nog eens boven op dat er in het land een revolutie heerst tegen het koningshuis. Galois is van thuis uit sterk republikein (en dus ook tegen het koningshuis), zo sterk dat hij meevecht in deze revolutie en daardoor belandt hij uiteindelijk zelfs tweemaal in de cel. Weinig die de titel van wiskundigen en bad-boy combineren 🙂 …

Het meest bekende van het leven van Galois is de manier waarop hij omkwam. Op vrij jonge leeftijd (21 jaar) daagt hij zijn aartsrivaal uit tot een duel. Ze duelleren om het hart van Stephanie-Felice du Motel. Ondanks dat hij wist dat zijn tegenstander een veel beter schutter was, had Galois een te grote vechtersmentaliteit en een te hevige liefde voor Stephanie. 

Afbeelding

De dag voor het fatale duel stond Galois er bij stil, dat een groot deel van zijn wiskundige ideeën nog niet uitgeschreven was. Hij had er dan maar niets anders op gevonden om de avond voor het duel al zijn stellingen en theorieën neer te pennen. Zijn ingevingen waren echter zo uitgebreid dat hij hiervoor tot in de hele vroege uurtjes moest doorpennen. Maar net zoals voordien was zijn geschrift en verwoording zo slecht, dat er tot lang na zijn dood uitgepuzzeld werd wat Galois eigenlijk allemaal bedoelde. Zelfs tot op de dag van vandaag zijn wiskundigen bezig met het uitdokteren van sommige nota’s uit zijn ‘afscheidsbrief’.
Om je een idee te geven van het belang van sommige van zijn doorbraken: Hij bedacht bijna eigenhandig een hele nieuwe tak van de wiskunde, namelijk de “Galois-theorie” (straf voor iemand die nog geen 22 jaar is geworden). Galois theorie is trouwens nog steeds een belangrijk en is zelfs verplichte leerstof bij universitaire studies wiskunde!

Afbeelding

Het is door de liefde voor een meisje, dat Galois in een doodsgevaarlijk duel terecht kwam. En het is zijn liefde voor wiskunde die er voor zorgde dat hij er doodmoe aan deelnam…

DAAROM (misschien voor Galois beter even geen) WISKUNDE

Giedts T.

Advertisements

Leave a comment

Filed under wiskundigen

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s